Veresiye ve alacak takibi: tahsilatı hızlandırmanın yolları
Hazırlayan: Ciro · · 8 dk okuma
Veresiye müşteri kazandırır ama kontrolsüz kalırsa kasayı boşaltır. Limit koymak, düzenli hatırlatmak ve ticari alacakta yasal haklarınızı bilmek.
Veresiye mahalle esnafının en eski aracıdır: müşteriyi bağlar, satışı artırır. Ama defterdeki her rakam, kasada olmayan paradır. Alacak büyüdükçe işletme, müşterilerine faizsiz kredi veren küçük bir banka gibi çalışmaya başlar.
Türkiye’de geç ödeme ne kadar yaygın?
Atradius’un 2026 Türkiye araştırmasına göre şirketlerin %86’sı müşterilerinden geç ödeme yaşadığını söylüyor ve faturaların üçte birinden fazlası vadesinde ödenmiyor. Şirketlerin satışlarının ortalama %41’i vadeli yapılıyor; çoğu işletme iki aya kadar vade tanıyor.1 Avrupa genelinde de durum benzer: faturalar ortalama 63 günde, anlaşılan vadeden 20 gün geç ödeniyor.2
Küçük işletmenin buna dayanma payı ise dar. Bir araştırmada tipik küçük işletmenin gelir olmadan yalnız 27 gün dayanabildiği görüldü; perakendede bu süre 19 gün.5 Bu yüzden veresiye, nakit akışının en hassas kalemidir (nakit akışı yönetimi).
Veresiyeyi kontrol altında tutmanın kuralları
1. Her müşteriye bir üst sınır koyun
“Bu müşteriye en fazla şu kadar veresiye” demek, sorunu baştan küçük tutar. Sınırı müşterinin geçmiş ödeme düzenine göre belirleyin; düzenli ödeyene esnek, geciktirene sıkı davranın.
2. Vadeyi baştan konuşun
“Ay başında öderim” ile “maaş yatınca” arasındaki belirsizlik tahsilatı geciktirir. Tarihi birlikte belirleyin ve deftere yazın.
3. Her alışverişi o an yazın
Akşama bırakılan kayıt unutulur ya da yanlış yazılır. Müşterinin önünde yazmak, ileride çıkabilecek “ben o kadar almadım” tartışmasını da önler.
4. Hatırlatmayı alışkanlık yapın, kişisel değil
Hatırlatmayı herkese aynı düzenle ve kibar bir dille göndermek, kimseyi hedef almadığınızı gösterir. Örnek metin:
“Merhaba Ahmet Bey, dükkânımızdaki hesabınızın güncel dökümünü gönderiyorum. Toplam bakiye 1.850 TL. Uygun olduğunuzda ödeyebilirsiniz, teşekkürler.”
Rakamı ve dökümü göstermek, tartışmayı rakamdan çok ödeme gününe taşır.
5. Kısmi ödemeyi kabul edin, kaydedin
Borcun tamamını bekleyip hiç alamamaktansa parça parça tahsil etmek çoğu zaman daha iyidir. Her ödemeyi tarihli kaydedin; bakiye kendiliğinden düşsün.
6. Yaşlandırma listesi çıkarın
Alacakları gecikme süresine göre gruplayın: 0–30 gün, 31–60 gün, 60 günden fazla. 60 günü geçen alacak, ilk aranacak listedir. Eskiyen alacağın tahsil edilme ihtimali zamanla düşer.
Ciro bu listeyi sizin yerinize çıkarır. Ciro’nun Tahsilat turu, en eski açık alacağı belirlediğiniz süreyi (7, 15, 30, 45 ya da 60 gün; varsayılan 30) aşan müşterileri kendiliğinden önünüze getirir ve her birinin kaç gündür beklediğini gösterir. Hatırlatma gönderdiğiniz müşteriyi bir hafta boyunca tekrar önermez; müşterinizi bunaltmazsınız.
Ticari alacakta yasal çerçeve: TTK madde 1530
Bu bölüm işletmeler arası mal ve hizmet satışı içindir; örneğin toptancının bakkala sattığı mal ya da ustanın bir firmaya yaptığı iş. Mahalle müşterisine (tüketiciye) verilen veresiye bu maddenin kapsamında değildir.
Türk Ticaret Kanunu’nun 1530. maddesine göre:3
- Ödeme günü sözleşmede belirlenmişse, borçlu o gün ödemezse ayrıca ihtar gerekmeden temerrüde düşer.
- Ödeme günü belirlenmemişse, borçlu faturayı aldıktan sonra 30 gün içinde ödemezse temerrüde düşer.
- Sözleşmeyle belirlenecek ödeme süresi kural olarak en fazla 60 gündür; daha uzun süre ancak açıkça kararlaştırılır ve alacaklı aleyhine ağır biçimde adaletsiz olmamalıdır. Alacaklı KOBİ, borçlu büyük işletmeyse süre 60 günü aşamaz.
- Temerrüt faizi oranını her yıl ocak ayında Merkez Bankası ilan eder.
Merkez Bankası’nın duyurusuna göre 1 Ocak 2026’dan itibaren bu oran yıllık %43 ve asgari giderim tutarı 2.020 TL’dir.4 Oran her yıl değiştiği için güncel hâlini kaynağından kontrol edin.
Bu hakları bilmek, ticari müşterinizle vadeyi konuşurken elinizi güçlendirir. Dava ya da icra yoluna gitmeden önce bir avukata veya mali müşavire danışmanızı öneririz.
Alacağınızı ölçmek için tek bir rakam
Alacak tahsil süresi (DSO), satışınızın ortalama kaç günde nakde döndüğünü gösterir:
Alacak tahsil süresi = (Ortalama alacak bakiyesi ÷ Dönemdeki vadeli satış) × Gün sayısı
Örnek: Ayda (30 gün) 60.000 TL veresiye satıyorsunuz ve defterde ortalama 40.000 TL alacak duruyor. 40.000 ÷ 60.000 × 30 = 20 gün. Bu rakam ay ay büyüyorsa, müşterileriniz giderek daha geç ödüyor demektir.
Ciro ile veresiye takibi
Bu yazıdaki kuralların hepsini Ciro’da kâğıt kalem olmadan uygularsınız:
- Her müşteriye ayrı hesap: Alışverişi o an yazarsınız, kısmi ödemeler de dahil her tahsilat bakiyeden kendiliğinden düşer.
- Tahsilat turu: Belirlediğiniz süreyi aşan alacaklar kendiliğinden listelenir; kimi önce aramanız gerektiğini düşünmezsiniz.
- Tek dokunuşla WhatsApp hatırlatması: Yukarıdaki gibi kibar bir mesaj ve hesap dökümü hazır gider; rakam ve döküm ortada olduğu için tartışma azalır.
- PDF ekstre (Premium): Müşteriye ya da ticari karşı tarafa düzgün bir hesap dökümü gönderirsiniz.
- Cari paylaşımı: Müşteriniz aynı hesabı kendi telefonunda görür; “ben o kadar almadım” konuşması baştan biter.
- Nakit akışına etkisi: Ciro Premium’daki Nakit akışı ekranı, bir hafta eksiye düşecekse hangi müşterinin tahsilatını hızlandırmanız gerektiğini adı ve tutarıyla söyler. Ayrıntısı: nakit akışı yönetimi.
Bakkal, manav ve toptancılar için: bakkal veresiye defteri, toptancı cari hesap takibi.
Özet
- Her müşteriye veresiye sınırı ve net ödeme tarihi belirleyin.
- Hatırlatmayı düzenli, kibar ve herkese aynı biçimde yapın.
- Alacakları gecikme süresine göre ayırın; 60 günü geçene öncelik verin.
- İşletmeler arası satışta TTK 1530 size temerrüt faizi hakkı tanır.
Kaynaklar
- B2B payment practices trends, Türkiye 2026 — Atradius, Haziran 2026
- European Payment Report 2026 — Intrum, Nisan 2026
- 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu (madde 1530) — Mevzuat Bilgi Sistemi
- TTK Md. 1530 Uyarınca Belirlenen Temerrüt Faiz Oranı ve Asgari Giderim Tutarı — Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası, Ocak 2026
- Cash is King: Flows, Balances, and Buffer Days — JPMorgan Chase Institute, Eylül 2016
Bu yazı genel bilgi içindir; yatırım, hukuk veya vergi danışmanlığı değildir. Kararlarınız için mali müşavirinize ya da bankanıza danışın. Faiz, limit ve destek koşulları değişebilir; güncel hâlini kaynağından kontrol edin.